BAZAT E NJĖ MARTESEJE TĖ LUMTUR SIPAS FESĖ ISLAME
Kulturė & Argėtim » Religjion » BAZAT E NJĖ MARTESEJE TĖ LUMTUR SIPAS FESĖ ISLAME
Nga: SHAHINA SIDIK
nga Anglishtja : Arsim Jonuzi , Kumanove
1. Tė besuarit.
Tė besuarit ėshtė cilėsia mė bazike e njė marteseje tė lumtur qė e lidh ēiftin. Qė kur Islami ka qenė sistem jetėsor, e jo vetėm religjion i kufizuar nė njė adhurim javor, ai (Islami) ėshtė bėrė pjesė pėrbėrėse e jetės sė muslimanit. Tėrėsia e ideve pėr tė gjykuar nė gjėra, e ndarė nė dy pjesė ku njė pjesė ėshtė tek bashkėshorti dhe njė tek bashkėshortja, e lehtėson komunikimin, veti kjo e cila nuk ėshtė nė njė martesė ndėrfetare. Besimi luan njė rol tė rėndėsishėm nė zhvillimin e njė lidhjeje bashkėshortore. Shembull konkret e kemi tė dėrguarin e All-llahut, paqja dhe mėshira e Tij qoftė mbi tė, i cili ka thėnė se kur bashkėshorti e ushqen bashkėshorten e vet, ai merr shpėrblim prej All-llahut dhe Ai e pėrforcon lidhjen mes tyre. Pra, kur ne duhemi pėr hirė tė All-llahut, nė fakt, ne e ngrisim besimin tonė.
2. Tė falurit.
Kur pejgamberi, paqja dhe mėshira e All-llahut qoftė mbi tė, i pyeti shokėt e tij se a donin qė All-llahu ti falte ata, ata pohuan duke e thėnė atė qė pejgamberi, paqja dhe mėshira e Zotit qoftė mbi tė, e priste prej tyre. Atėherė, ai u tha ta falnin njėri-tjetrin. Njėashtu edhe pėr tė pasur njė martesė tė lumtur, prej komponentave kryesore ėshtė qė bashkėshortėt ta falin njėr-tjetrin, gjegjėsisht tė mos kenė armiqėsi apo mėri mes veti. Ėshtė normale qė nėse jeton me dikė, mund tė ndodhė qė tė shaktohet mosmarrėveshje, por nė aso raste duhet pasur kujdes sepse mund tė themi ndonjė gjė qė mund ta lėndojė palėn tjetėr. Nuk duhet qė njėri ta zgjatė konfliktin apo tjetri tė qėndrojė gjatė kohė si bartės i fajit, por duhet qė tė dy palėt ta pėrfundojnė atė konflikt, nė mėnyrė paralele. Kjo mund tė ndodhė vetėm nėse nuk jemi tepėr krenarė pėr tė kėrkuar falje dhe nėse nuk jemi tepėr koprracė pėr tė falur. Nėse presim qė All-llahu tė na falė neve, atėherė duhet tė mėsohemi ti falim tė tjerėt.
3. Tė harruarit (e gabimeve).
Nėse ne vazhdimisht ia pėrmendim bashkėshortes/bashkėshortit tonė gabimet e mėparshme, ne nė fakt nuk ia kemi falur atė gabim. Gjėrat qė kanė ndodhur nė tė kaluarėn , duhet ti lėmė aty ku kanė qenė dhe nuk duhet ti pėrdorim si mjete sulmuese nė situata tė reja. Ēiftet tė cilat e pėrdorin kėtė teknikė, zakonisht biejnė nė afsh dhe bėhen viktima tė vetė mendjengushtėsisė sė tyre.
4. Tė vetėpėrmbajturit.
Durimi ėshtė mjeti mė i dobishėm nė tė udhėhequrit e njė jete tė shėndoshė. Tė qenurit durimtar dhe i pėrmbajtur na vė neve nė njė gjendje shpirtėrore proaktive, e cila na ofron neve tek All-llahu. Nė kėtė rast e zhvillojmė njė mekanizėm tė brendshėm, i cili na jep fuqi pėr ti tejkaluar vėshtirėsitė e jetės. All-llahu nė Kuran ka thėnė: Pasha kohėn! Nuk ka dyshim se njeriu ėshtė nė njė humbje tė sigurt. Me pėrjashtim tė atyre qė besuan, qė bėnė vepra tė mira, qė e porositėn njėri-tjetrin t'i pėrmbahen tė vėrtetės dhe qė e kėshilluan njėri-tjetrin tė jenė tė durueshėm. (103: 1-3).
5. Tė qenurit fleksibil.
Shumė ēifte, pa nevojė, bėhen mizorė nė sjelljet e tyre sepse nuk munden tė pranojnė inferioritet. Nuk duhet tė presim qė partneri/partnerja ynė/jonė tė na bėhet shtojca jonė, sepse edhe ata/ato janė personalitete nė vehte, disa gjėra i pėlqejnė e disa nuk i pėlqejnė. Duhet ta rrespektojmė tė drejtėn e tyre pėr tė qenė vetja e tyre pėrderisa kjo (e drejtė) nuk ėshtė nė kundėrshtim me ligjin islam. Tė qenurit jofleksibil ose prishės gjendjeje (apo prishės tė qejfit) shpie nė njė atmosferė shtėpiake stresuese dhe tensionuese.
6. Tė qenurit i shoqėrueshėm.
Tė qenurit i shoqėrueshėm i ka tri komponenta. Komponenta e parė ėshtė tė zhvilluarit e shoqėrisė mes bashkėshortėve. Lidhja qė ėshtė e bazuar nė shoqėrim ėshtė mė rezistuese ndaj ngacmimeve qė vijnė nga jashtė. Pavarėsisht nga dallimet tona, ne i nderojmė, i besojmė, kujdesemi pėr shokėt tanė. Pikėrisht, kėto copėza tė shoqėrimit duhet tė jenė pjesė e lidhjes sė secilit ēift. Fatkeqėsisht, segmenti i vetėm qė njerėzit duan ta fusin nė kornizat e lidhjes sė tyre, i cili ėshtė tepėr i papėrshtatshėm, e ai ėshtė tė konsideruarit shok/shoqe njeriun me tė cilin/cilėn jeton. Ligji islam e ka vėnė burrin nė pozitėn e udhėheqėsit nė familje. Kjo kėrkon njė sjellje tė veēantė, e cila nuk mund tė ruhet nėse bashkėshortėt e konsiderojnė njėri-tjetrin shoqe/shok. Kjo nuk duhet tė merret qė mashkulli duhet tė jetė diktator, por sipas hadithit qė e ka thėnė i dėrguari i All-llahut se ai (bashkėshorti) ėshtė bari, i cili duhet tė mbajė pėrgjegjėsi pėr kopenė e vet. Ky ėshtė njė rang i njė pėrgjegjėsie me peshė, i cili i vėhet bashkėshortit. Veē kėsaj, fėmijėt kanė nevojė qė ti shohin prindėrit e tyre si pėrkrahės tė njėri-tjetrit, por jo si shokė, sepse kjo gjė inkurajon mosrrespekt. Komponenta e dytė e kėsaj baze martesore ėshtė tė pasurit lidhje miqėsore me familjen e partnerit bashkėshortor. Kur ēiftet garojnė mes veti se prindėrit e cilės palė janė mė tė rėndėsishėm, atėherė fillon tė aktivizohet burimi i hidhėrimeve dhe i pikėllimeve. Mė mirė ėshtė ta pranojmė faktin se bashkėshortėt/bashkėshortet tanė/tona nuk munden qė gjatė njė nate ti perfeksionojnė marrėdhėniet me prindėrit tanė, vetėm se ne duam ashtu. Komponenta e tretė ėshtė rrethi i shokėve tanė. Ėshtė normale tė kesh shokė individualė tė gjinisė sė njėjtė, por ēiftet duhet tė tentojnė tė bėjnė shokė familjarė, me tendencė pėr tu socializuar sė bashku. Nėse shkaktohet ndonjė grindje nga ndonjė shoqėri e caktuar, nuk duhet tė reflektohet, apo tė ushtrohet inat nė pjesėtarėt familjarė, gjegjėsisht tek bashkėshortja/bashkėshorti. Edhe pejgamberi a.s. na ka kėshilluar qė tė shoqėrohemi me shokė qė e kanė frikė All-llahun. Shokėt duhet tė jenė burim i haresė e jo i ligėsive.
7. Tė qenurit i argėtueshėm.
Ēiftet qė nuk qeshin kur janė bashkė, duhet tė mundohen ti ndajnė bashkė disa momente argėtuese. Pėr pejgamberin s.a.v.s. thuhet se ka lozur me gratė e tij. Njė shėtitje e thjeshtė nė park mund ta pėrmirėsojė gjendjen e keqe. Tė sportuarit bashkėrisht apo tė shikuarit e ndonjė komedie tė pastėr (nga fėlliqėsirat) ėshtė gjithashtu prej mėnyrave pėr tė qeshur...
8. Tė qenurit besnik.
All-llahu i Lartėsuar na ka urdhėruar qė tė jemi besnikė ndaj bashkėshorteve/bashkėshortėve tona/tanė. Tė shkelurit e kurorės ėshtė njė mėkat shumė i madh nė Islam, i cili sanksion e ka gurėzimin deri nė vdekje. Megjithatė, janė disa forma tė pėrhapura tė sjelljes jo besnike qė janė prezente nė radhėt e muslimanėve. Forma mė e zakonshme ėshtė tė mbajturit e shoqėrisė me shokė tė gjinisė sė njėjtė, pėrtej kufijve tė rregulluara islame... Lloji mė i ri, ndėrkaq, ėshtė interneti, i cili gjithashtu ėshtė duke shkaktuar rreziqe tė mėdha mes ēifteve. Nėse njė tradhti ndodh tek ndonjė ēift, vėshtirė ėshtė qė (ai ēift) tė kthehet nė gjendjen e mėparshme, tepėr vėshtirė! Formė tjetėr ėshtė edhe shpalosja e asaj qė i besohet partnerit, ndėrkaq ai/ajo e shpalos atė.
9. Tė qenurit i drejtė.
Zakonisht, kur jemi tė hidhėruar apo tė pakėnaqur prej diēkaje, prirje ėshtė qė tė bėhemi tė padrejtė. E bindim veten se prej momentit qė kemi gabuar, e kemi tė lejuar ta prishim sjelljen dhe i ndėrrojmė qėndrimet! All-llahu i Lartėsuar nė Librin e Tij famėmadh na urdhėron qė tė jemi tė drejtė nė ēfarėdo lloj rrethane apo gjendje, madje, edhe nėse ēėshtja ėshtė mė armikun tėnd, ndėrkaq ne kėtu jemi duke bėrė fjalė pėr partnerėt e jetės! Tė pėrdorurit e fjalėvė tė atilla si kurrė dhe asnjėherė kur je duke e pėrshkruar sjelljen e partnerit, ėshtė punė e padrejtė dhe atė (partnerin) e bėn qė tė mbrohet prej teje.
10. Tė siguruarit e tė ardhurave.
Njė nga shkaqet mė tė zakonshme nė rast tė zėnkės martesore janė tė hollat. Ekspertėt thonė se rreth 80% e konflikteve bėhen pėr shkak tė mungesės sė tė hollave. Si pasojė e kėsaj, ēifteve u rekomandohet qė tė mundohen tė kenė njė plan financiar tė menaxhimit tė tė hollave, i cili ėshtė i pranueshėm nga tė dyja anėt dhe i njėjti tė shqyrtohet sė paku njė herė nė 6 muaj. Tė pėrgatiturit e buxhetit ėshtė njė mėnyrė e menēur pėr ti pasur nė kontroll financat shtėpiake. Nuk duhet harruar se Islami e ka paraparė qė tė hollat e femrės, janė tė vetat dhe ajo mund tė bėjė me to ēfarė tė dojė dhe pėrveē kėsaj, ato nuk duhet konsideruar si tė ardhura, pėrderisa ajo nuk dėshiron qė ato tė jenė si tė tilla.
11. Tė qenurit pėrkujdesės pėr familjen.
Tė qenurit prind mund tė jetė njė pėrvojė stresuese nėse ata (prindėrit) nuk janė tė informuar rreth kėsaj ēėshtjeje. Kjo, nė disa raste, mund tė jetė ngarkesė shtesė nė martesė. Ndonjėherė ēiftet janė naivė kundrejt ndryshimeve qė vijnė nė jetė. Kėto (ndryshime), nė disa raste, njėashtu, mund tė shkaktojė depresion dhe keqkuptime. Njė rregull e artė qė gjithmonė duhet tė jetė udhėrrėfyese ėshtė: Familja ėshtė e para! Kurdoherė qė shfaqet ndonjė shenjė se familja nuk ėshtė e lumtur apo ėshtė punė prioritare jona, duhet tė bėhet mbledhje nė tavolinėn e kuzhinės dhe tė flitet (pėr atė problem/ēėshtje) me letra hapur. Ata ēifte qė kanė prindėr tė moshuar, e kanė edhe njė pėrgjegjėsi mė tepėr, nė fakt kanė pėr tu pėrkujdesur pėr to. Kjo gjithashtu mund tė jetė njė gjė stresuese nėse ēifti nuk ėshtė i pėrgatitur sa duhet ose si duhet. Plan pėr pėrkujdesje duhet tė pėrpunohet me vėllezėrit dhe motrat si dhe prindėrit, tė cilėve do tu jepet ai kujdes. Nė rast tė paaftėsisė mentale, pėrfaqėsuesi ligjor duhet tė jetė nė vendin e duhur. Tė bėrit e testamentit ėshtė punė e nevojshme.
12. Tė qenurit i ndjeshėm.
Muhamedi s.a.v.s. thoshte se All-llahu i Lartėsuar mund ti falė tė gjitha mėkatet nėse pendohemi, mirėpo nuk i fal ato mėkate, me tė cilat dikujt tjetėr i kemi bėrė dėm, pėrderisa vetė i dėmtuari/e dėmtuara ta falė kryerėsin e atij gabimi. Ēiftet ndonjėherė janė shumė tė pakujdesshėm, kur janė nė pyetje ndjenjat e vetė partnerėve tė tyre, pėrkatėsisht nuk u prishet gjendja se si ndihet partneri dhe mendojnė se partneri (pala tjetėr) e di se pėr ēfarė e ka fjalėn dhe mendojnė se nuk duhet sqarim e as butėsi. Ėshtė pėr tu ēuditur se njerėzit janė mė tė ndjeshėm me tė huajt (tė tjerėt) sesa me tė dashurat/tė dashurit e tyre. Gjėrat qė gjithmonė duhet tė jenė prezente janė vigjilenca pėr tė mos e lėnduar partnerin dhe kujdesi i treguar pėr gjėnė e tillė. E nėse pa (ose me) dashje e lėndojmė partnerin, duhet tė kėrkojmė falje dhe tė shprehim keqardhje pėr fajin e bėrė, sa mė shpejt qė ėshtė mundėsia. Duke u nisur nga fakti se personi qė e duam nuk e dimė se kur do ta braktisė kėtė botė, atėherė pse vallė tė mos korrigjohemi (pėrderisa ajo/ai ėshtė e/i gjallė)?!
13. Tė qenurit i ēiltėr.
Martesa nė Islam ėshtė ortakėri, e jo varėsi a robėri. Tė gjykuarit pėr ndonjė karakteristikė, tė cilėn bashkėshorti ia bėn bashkėshortes, apo anasjelltas, ėshtė njė punė e pahijshme. Guximi i ekipit rritet atėherė kur anėtarėt e tij janė tė lirė pėr tė qenė vetja e tyre, ndėrkaq zvogėlohet nė rastin e kundėrt... Liria nėnkupton tė qenurit i lirė pėr tė bėrė ēfarė tė duash, apo cfarė tė kėnaqė. Ta pranosh lirinė e bashkėshortit/bashkėshortes/ do tė thotė ti kesh nė konsideratė nevojat e tij/saj.
14. Tė qenurit flertues.
Njė mėnyrė e sigurtė pėr ta mbajtur romansėn nė kėmbė ėshtė tė flertuarit me partnerin. Shumė prej martesave tė suksesshmeve, kanė mbetur me sjellje rinore (edhepse janė tė moshuar) duke pėrdorur emra tė veēantė ndaj njėri-tjetrit dhe duke ndėrtuar stile sekrete pėr komunikim.
15. Tė qenurit i sinqertė.
Keqkuptimet ndodhin atėherė kur ēiftet nuk janė tė sinqertė ndaj njėri-tjetrit. Lidhja martesore ėshtė e tillė qė partnerėt duhet tė ndjehen tė sigurtė pėr ti thėnė gjėrat qė i preokupojnė ata, duke i pasur nė konsideratė ndjenjat e palės tjetėr dhe duke mos i bėrė kompromis pikėpamjeve personale. Kur komunikimi nuk ėshtė i sinqertė, ai e ndihmon zhvillimin e mbylljes nė vetvete dhe e shuan kuptimin reciprok bashkėshortor.
16. Tė qenurit lehtėsues.
Kur e zgjedhim partnerin e jetės, duhet tė zgjedhim person besimtar, kjo, sipas asaj qė na ka porositur i dėrguari i All-llahut tė Lartėsuar, paqja dhe mėshira e Tij qoftė mbi tė! Shkaku i parė dhe kryesor ėshtė qė tė arrihet kėnaqėsia e All-llahut. Ky angazhim drejtuar Zotit i bėn ata lehtėsues gjendjeje tė shkėlqyeshėm, e kjo u shėrben pėr ta zhvilluar ngritjen shpirtėrore tė partnerit. Thėnė mė mirė, ēifti nė kėtė rast, e lehtėson aktivitetin fetar qė e bėjnė pjesėtarėt e shtėpisė drejtuar Zotit.
17. Tė lavdėruarit (e partnerit).
Tė bėrit e komplimenteve dhe tė shkuarit pas qejfit tė partnerit ėshtė njė mėnyrė qė nuk kushton shumė pėr ta fituar zemrėn e partnerit tėnd. Gjithsecili dėshiron tė mirėnjihet dhe tė vėrehet. Prandaj, tė qenurit koprrac nė dhėnien e komplimenteve, nė fakt, i privon edhe mirėnjohjet e tua personale, pasiqė nuk mund tė pritet rrespekt prej dikujt kur ti nuk je rrespektues i tij/saj.
18. Tė dhėnurit e vetvetes partnerit.
Tė qenurit i tėri/e tėra e partnerit ėshtė njė pėrvojė e mirė. Tė jesh nė dashuri me dikė do tė thotė ti jepesh atij/asaj nė tėrėsi. Zemra nuk bėn marrėveshje dhe nuk vė kushte. Ajo (zemra) jep, pa pritur asgjė nė kėmbim dhe duhet tė dihet se dhėnie tė kėtij lloji shpėrblehen dhjetėfish!
19. Tė pranuarit e faktit se jemi tė gabueshėm.
Shpesh ndodh qė supozimet tona tė jenė aq tė larta, saqė harrojmė se jemi qenie tė gabueshme. Kur ēiftet fillojnė ti gjuajnė edhe gabimet mė tė vogla dhe kėrkojnė tė pamundshmen, duhet tia tėrheqin vėrejtjen vetes se vetėm All-llahu i Lartėsuar ėshtė i pėrkryer dhe i pagabueshėm.
20. Tė qenurit simpatizues i partnerit.
Shumė ēifteve u dėshton puna pėr tė punuar nė zhvillimin e simpatisė reciproke duke i parė ata (partnerėt) si njerėz tė rėndomtė. Tė kaluarit e kohės, tė vetmuar me partnerin, duke bėrė aktivitete tė ndryshme, ėshtė njė prej mėnyrave pėr ta meremetuar simpatinė e humbur dhe tė kėrkuar.
21. Tė planifikuarit e sė ardhmes.
Bashkėshortėt qė janė mendjehollė e planifikojnė tė ardhmen e tyre bashkėrisht. Ata punojnė nė planet e tyre financiare, i bėjėn testamentet dhe tė njėjtat e diskutojnė me fėmijėt e tyre. Kjo gjė i jep mendjes paqė dhe e mban lidhjen tė sigurtė.
Burim informate: drejtesia.blogspot.com
nga Anglishtja : Arsim Jonuzi , Kumanove
1. Tė besuarit.
Tė besuarit ėshtė cilėsia mė bazike e njė marteseje tė lumtur qė e lidh ēiftin. Qė kur Islami ka qenė sistem jetėsor, e jo vetėm religjion i kufizuar nė njė adhurim javor, ai (Islami) ėshtė bėrė pjesė pėrbėrėse e jetės sė muslimanit. Tėrėsia e ideve pėr tė gjykuar nė gjėra, e ndarė nė dy pjesė ku njė pjesė ėshtė tek bashkėshorti dhe njė tek bashkėshortja, e lehtėson komunikimin, veti kjo e cila nuk ėshtė nė njė martesė ndėrfetare. Besimi luan njė rol tė rėndėsishėm nė zhvillimin e njė lidhjeje bashkėshortore. Shembull konkret e kemi tė dėrguarin e All-llahut, paqja dhe mėshira e Tij qoftė mbi tė, i cili ka thėnė se kur bashkėshorti e ushqen bashkėshorten e vet, ai merr shpėrblim prej All-llahut dhe Ai e pėrforcon lidhjen mes tyre. Pra, kur ne duhemi pėr hirė tė All-llahut, nė fakt, ne e ngrisim besimin tonė.
2. Tė falurit.
Kur pejgamberi, paqja dhe mėshira e All-llahut qoftė mbi tė, i pyeti shokėt e tij se a donin qė All-llahu ti falte ata, ata pohuan duke e thėnė atė qė pejgamberi, paqja dhe mėshira e Zotit qoftė mbi tė, e priste prej tyre. Atėherė, ai u tha ta falnin njėri-tjetrin. Njėashtu edhe pėr tė pasur njė martesė tė lumtur, prej komponentave kryesore ėshtė qė bashkėshortėt ta falin njėr-tjetrin, gjegjėsisht tė mos kenė armiqėsi apo mėri mes veti. Ėshtė normale qė nėse jeton me dikė, mund tė ndodhė qė tė shaktohet mosmarrėveshje, por nė aso raste duhet pasur kujdes sepse mund tė themi ndonjė gjė qė mund ta lėndojė palėn tjetėr. Nuk duhet qė njėri ta zgjatė konfliktin apo tjetri tė qėndrojė gjatė kohė si bartės i fajit, por duhet qė tė dy palėt ta pėrfundojnė atė konflikt, nė mėnyrė paralele. Kjo mund tė ndodhė vetėm nėse nuk jemi tepėr krenarė pėr tė kėrkuar falje dhe nėse nuk jemi tepėr koprracė pėr tė falur. Nėse presim qė All-llahu tė na falė neve, atėherė duhet tė mėsohemi ti falim tė tjerėt.
3. Tė harruarit (e gabimeve).
Nėse ne vazhdimisht ia pėrmendim bashkėshortes/bashkėshortit tonė gabimet e mėparshme, ne nė fakt nuk ia kemi falur atė gabim. Gjėrat qė kanė ndodhur nė tė kaluarėn , duhet ti lėmė aty ku kanė qenė dhe nuk duhet ti pėrdorim si mjete sulmuese nė situata tė reja. Ēiftet tė cilat e pėrdorin kėtė teknikė, zakonisht biejnė nė afsh dhe bėhen viktima tė vetė mendjengushtėsisė sė tyre.
4. Tė vetėpėrmbajturit.
Durimi ėshtė mjeti mė i dobishėm nė tė udhėhequrit e njė jete tė shėndoshė. Tė qenurit durimtar dhe i pėrmbajtur na vė neve nė njė gjendje shpirtėrore proaktive, e cila na ofron neve tek All-llahu. Nė kėtė rast e zhvillojmė njė mekanizėm tė brendshėm, i cili na jep fuqi pėr ti tejkaluar vėshtirėsitė e jetės. All-llahu nė Kuran ka thėnė: Pasha kohėn! Nuk ka dyshim se njeriu ėshtė nė njė humbje tė sigurt. Me pėrjashtim tė atyre qė besuan, qė bėnė vepra tė mira, qė e porositėn njėri-tjetrin t'i pėrmbahen tė vėrtetės dhe qė e kėshilluan njėri-tjetrin tė jenė tė durueshėm. (103: 1-3).
5. Tė qenurit fleksibil.
Shumė ēifte, pa nevojė, bėhen mizorė nė sjelljet e tyre sepse nuk munden tė pranojnė inferioritet. Nuk duhet tė presim qė partneri/partnerja ynė/jonė tė na bėhet shtojca jonė, sepse edhe ata/ato janė personalitete nė vehte, disa gjėra i pėlqejnė e disa nuk i pėlqejnė. Duhet ta rrespektojmė tė drejtėn e tyre pėr tė qenė vetja e tyre pėrderisa kjo (e drejtė) nuk ėshtė nė kundėrshtim me ligjin islam. Tė qenurit jofleksibil ose prishės gjendjeje (apo prishės tė qejfit) shpie nė njė atmosferė shtėpiake stresuese dhe tensionuese.
6. Tė qenurit i shoqėrueshėm.
Tė qenurit i shoqėrueshėm i ka tri komponenta. Komponenta e parė ėshtė tė zhvilluarit e shoqėrisė mes bashkėshortėve. Lidhja qė ėshtė e bazuar nė shoqėrim ėshtė mė rezistuese ndaj ngacmimeve qė vijnė nga jashtė. Pavarėsisht nga dallimet tona, ne i nderojmė, i besojmė, kujdesemi pėr shokėt tanė. Pikėrisht, kėto copėza tė shoqėrimit duhet tė jenė pjesė e lidhjes sė secilit ēift. Fatkeqėsisht, segmenti i vetėm qė njerėzit duan ta fusin nė kornizat e lidhjes sė tyre, i cili ėshtė tepėr i papėrshtatshėm, e ai ėshtė tė konsideruarit shok/shoqe njeriun me tė cilin/cilėn jeton. Ligji islam e ka vėnė burrin nė pozitėn e udhėheqėsit nė familje. Kjo kėrkon njė sjellje tė veēantė, e cila nuk mund tė ruhet nėse bashkėshortėt e konsiderojnė njėri-tjetrin shoqe/shok. Kjo nuk duhet tė merret qė mashkulli duhet tė jetė diktator, por sipas hadithit qė e ka thėnė i dėrguari i All-llahut se ai (bashkėshorti) ėshtė bari, i cili duhet tė mbajė pėrgjegjėsi pėr kopenė e vet. Ky ėshtė njė rang i njė pėrgjegjėsie me peshė, i cili i vėhet bashkėshortit. Veē kėsaj, fėmijėt kanė nevojė qė ti shohin prindėrit e tyre si pėrkrahės tė njėri-tjetrit, por jo si shokė, sepse kjo gjė inkurajon mosrrespekt. Komponenta e dytė e kėsaj baze martesore ėshtė tė pasurit lidhje miqėsore me familjen e partnerit bashkėshortor. Kur ēiftet garojnė mes veti se prindėrit e cilės palė janė mė tė rėndėsishėm, atėherė fillon tė aktivizohet burimi i hidhėrimeve dhe i pikėllimeve. Mė mirė ėshtė ta pranojmė faktin se bashkėshortėt/bashkėshortet tanė/tona nuk munden qė gjatė njė nate ti perfeksionojnė marrėdhėniet me prindėrit tanė, vetėm se ne duam ashtu. Komponenta e tretė ėshtė rrethi i shokėve tanė. Ėshtė normale tė kesh shokė individualė tė gjinisė sė njėjtė, por ēiftet duhet tė tentojnė tė bėjnė shokė familjarė, me tendencė pėr tu socializuar sė bashku. Nėse shkaktohet ndonjė grindje nga ndonjė shoqėri e caktuar, nuk duhet tė reflektohet, apo tė ushtrohet inat nė pjesėtarėt familjarė, gjegjėsisht tek bashkėshortja/bashkėshorti. Edhe pejgamberi a.s. na ka kėshilluar qė tė shoqėrohemi me shokė qė e kanė frikė All-llahun. Shokėt duhet tė jenė burim i haresė e jo i ligėsive.
7. Tė qenurit i argėtueshėm.
Ēiftet qė nuk qeshin kur janė bashkė, duhet tė mundohen ti ndajnė bashkė disa momente argėtuese. Pėr pejgamberin s.a.v.s. thuhet se ka lozur me gratė e tij. Njė shėtitje e thjeshtė nė park mund ta pėrmirėsojė gjendjen e keqe. Tė sportuarit bashkėrisht apo tė shikuarit e ndonjė komedie tė pastėr (nga fėlliqėsirat) ėshtė gjithashtu prej mėnyrave pėr tė qeshur...
8. Tė qenurit besnik.
All-llahu i Lartėsuar na ka urdhėruar qė tė jemi besnikė ndaj bashkėshorteve/bashkėshortėve tona/tanė. Tė shkelurit e kurorės ėshtė njė mėkat shumė i madh nė Islam, i cili sanksion e ka gurėzimin deri nė vdekje. Megjithatė, janė disa forma tė pėrhapura tė sjelljes jo besnike qė janė prezente nė radhėt e muslimanėve. Forma mė e zakonshme ėshtė tė mbajturit e shoqėrisė me shokė tė gjinisė sė njėjtė, pėrtej kufijve tė rregulluara islame... Lloji mė i ri, ndėrkaq, ėshtė interneti, i cili gjithashtu ėshtė duke shkaktuar rreziqe tė mėdha mes ēifteve. Nėse njė tradhti ndodh tek ndonjė ēift, vėshtirė ėshtė qė (ai ēift) tė kthehet nė gjendjen e mėparshme, tepėr vėshtirė! Formė tjetėr ėshtė edhe shpalosja e asaj qė i besohet partnerit, ndėrkaq ai/ajo e shpalos atė.
9. Tė qenurit i drejtė.
Zakonisht, kur jemi tė hidhėruar apo tė pakėnaqur prej diēkaje, prirje ėshtė qė tė bėhemi tė padrejtė. E bindim veten se prej momentit qė kemi gabuar, e kemi tė lejuar ta prishim sjelljen dhe i ndėrrojmė qėndrimet! All-llahu i Lartėsuar nė Librin e Tij famėmadh na urdhėron qė tė jemi tė drejtė nė ēfarėdo lloj rrethane apo gjendje, madje, edhe nėse ēėshtja ėshtė mė armikun tėnd, ndėrkaq ne kėtu jemi duke bėrė fjalė pėr partnerėt e jetės! Tė pėrdorurit e fjalėvė tė atilla si kurrė dhe asnjėherė kur je duke e pėrshkruar sjelljen e partnerit, ėshtė punė e padrejtė dhe atė (partnerin) e bėn qė tė mbrohet prej teje.
10. Tė siguruarit e tė ardhurave.
Njė nga shkaqet mė tė zakonshme nė rast tė zėnkės martesore janė tė hollat. Ekspertėt thonė se rreth 80% e konflikteve bėhen pėr shkak tė mungesės sė tė hollave. Si pasojė e kėsaj, ēifteve u rekomandohet qė tė mundohen tė kenė njė plan financiar tė menaxhimit tė tė hollave, i cili ėshtė i pranueshėm nga tė dyja anėt dhe i njėjti tė shqyrtohet sė paku njė herė nė 6 muaj. Tė pėrgatiturit e buxhetit ėshtė njė mėnyrė e menēur pėr ti pasur nė kontroll financat shtėpiake. Nuk duhet harruar se Islami e ka paraparė qė tė hollat e femrės, janė tė vetat dhe ajo mund tė bėjė me to ēfarė tė dojė dhe pėrveē kėsaj, ato nuk duhet konsideruar si tė ardhura, pėrderisa ajo nuk dėshiron qė ato tė jenė si tė tilla.
11. Tė qenurit pėrkujdesės pėr familjen.
Tė qenurit prind mund tė jetė njė pėrvojė stresuese nėse ata (prindėrit) nuk janė tė informuar rreth kėsaj ēėshtjeje. Kjo, nė disa raste, mund tė jetė ngarkesė shtesė nė martesė. Ndonjėherė ēiftet janė naivė kundrejt ndryshimeve qė vijnė nė jetė. Kėto (ndryshime), nė disa raste, njėashtu, mund tė shkaktojė depresion dhe keqkuptime. Njė rregull e artė qė gjithmonė duhet tė jetė udhėrrėfyese ėshtė: Familja ėshtė e para! Kurdoherė qė shfaqet ndonjė shenjė se familja nuk ėshtė e lumtur apo ėshtė punė prioritare jona, duhet tė bėhet mbledhje nė tavolinėn e kuzhinės dhe tė flitet (pėr atė problem/ēėshtje) me letra hapur. Ata ēifte qė kanė prindėr tė moshuar, e kanė edhe njė pėrgjegjėsi mė tepėr, nė fakt kanė pėr tu pėrkujdesur pėr to. Kjo gjithashtu mund tė jetė njė gjė stresuese nėse ēifti nuk ėshtė i pėrgatitur sa duhet ose si duhet. Plan pėr pėrkujdesje duhet tė pėrpunohet me vėllezėrit dhe motrat si dhe prindėrit, tė cilėve do tu jepet ai kujdes. Nė rast tė paaftėsisė mentale, pėrfaqėsuesi ligjor duhet tė jetė nė vendin e duhur. Tė bėrit e testamentit ėshtė punė e nevojshme.
12. Tė qenurit i ndjeshėm.
Muhamedi s.a.v.s. thoshte se All-llahu i Lartėsuar mund ti falė tė gjitha mėkatet nėse pendohemi, mirėpo nuk i fal ato mėkate, me tė cilat dikujt tjetėr i kemi bėrė dėm, pėrderisa vetė i dėmtuari/e dėmtuara ta falė kryerėsin e atij gabimi. Ēiftet ndonjėherė janė shumė tė pakujdesshėm, kur janė nė pyetje ndjenjat e vetė partnerėve tė tyre, pėrkatėsisht nuk u prishet gjendja se si ndihet partneri dhe mendojnė se partneri (pala tjetėr) e di se pėr ēfarė e ka fjalėn dhe mendojnė se nuk duhet sqarim e as butėsi. Ėshtė pėr tu ēuditur se njerėzit janė mė tė ndjeshėm me tė huajt (tė tjerėt) sesa me tė dashurat/tė dashurit e tyre. Gjėrat qė gjithmonė duhet tė jenė prezente janė vigjilenca pėr tė mos e lėnduar partnerin dhe kujdesi i treguar pėr gjėnė e tillė. E nėse pa (ose me) dashje e lėndojmė partnerin, duhet tė kėrkojmė falje dhe tė shprehim keqardhje pėr fajin e bėrė, sa mė shpejt qė ėshtė mundėsia. Duke u nisur nga fakti se personi qė e duam nuk e dimė se kur do ta braktisė kėtė botė, atėherė pse vallė tė mos korrigjohemi (pėrderisa ajo/ai ėshtė e/i gjallė)?!
13. Tė qenurit i ēiltėr.
Martesa nė Islam ėshtė ortakėri, e jo varėsi a robėri. Tė gjykuarit pėr ndonjė karakteristikė, tė cilėn bashkėshorti ia bėn bashkėshortes, apo anasjelltas, ėshtė njė punė e pahijshme. Guximi i ekipit rritet atėherė kur anėtarėt e tij janė tė lirė pėr tė qenė vetja e tyre, ndėrkaq zvogėlohet nė rastin e kundėrt... Liria nėnkupton tė qenurit i lirė pėr tė bėrė ēfarė tė duash, apo cfarė tė kėnaqė. Ta pranosh lirinė e bashkėshortit/bashkėshortes/ do tė thotė ti kesh nė konsideratė nevojat e tij/saj.
14. Tė qenurit flertues.
Njė mėnyrė e sigurtė pėr ta mbajtur romansėn nė kėmbė ėshtė tė flertuarit me partnerin. Shumė prej martesave tė suksesshmeve, kanė mbetur me sjellje rinore (edhepse janė tė moshuar) duke pėrdorur emra tė veēantė ndaj njėri-tjetrit dhe duke ndėrtuar stile sekrete pėr komunikim.
15. Tė qenurit i sinqertė.
Keqkuptimet ndodhin atėherė kur ēiftet nuk janė tė sinqertė ndaj njėri-tjetrit. Lidhja martesore ėshtė e tillė qė partnerėt duhet tė ndjehen tė sigurtė pėr ti thėnė gjėrat qė i preokupojnė ata, duke i pasur nė konsideratė ndjenjat e palės tjetėr dhe duke mos i bėrė kompromis pikėpamjeve personale. Kur komunikimi nuk ėshtė i sinqertė, ai e ndihmon zhvillimin e mbylljes nė vetvete dhe e shuan kuptimin reciprok bashkėshortor.
16. Tė qenurit lehtėsues.
Kur e zgjedhim partnerin e jetės, duhet tė zgjedhim person besimtar, kjo, sipas asaj qė na ka porositur i dėrguari i All-llahut tė Lartėsuar, paqja dhe mėshira e Tij qoftė mbi tė! Shkaku i parė dhe kryesor ėshtė qė tė arrihet kėnaqėsia e All-llahut. Ky angazhim drejtuar Zotit i bėn ata lehtėsues gjendjeje tė shkėlqyeshėm, e kjo u shėrben pėr ta zhvilluar ngritjen shpirtėrore tė partnerit. Thėnė mė mirė, ēifti nė kėtė rast, e lehtėson aktivitetin fetar qė e bėjnė pjesėtarėt e shtėpisė drejtuar Zotit.
17. Tė lavdėruarit (e partnerit).
Tė bėrit e komplimenteve dhe tė shkuarit pas qejfit tė partnerit ėshtė njė mėnyrė qė nuk kushton shumė pėr ta fituar zemrėn e partnerit tėnd. Gjithsecili dėshiron tė mirėnjihet dhe tė vėrehet. Prandaj, tė qenurit koprrac nė dhėnien e komplimenteve, nė fakt, i privon edhe mirėnjohjet e tua personale, pasiqė nuk mund tė pritet rrespekt prej dikujt kur ti nuk je rrespektues i tij/saj.
18. Tė dhėnurit e vetvetes partnerit.
Tė qenurit i tėri/e tėra e partnerit ėshtė njė pėrvojė e mirė. Tė jesh nė dashuri me dikė do tė thotė ti jepesh atij/asaj nė tėrėsi. Zemra nuk bėn marrėveshje dhe nuk vė kushte. Ajo (zemra) jep, pa pritur asgjė nė kėmbim dhe duhet tė dihet se dhėnie tė kėtij lloji shpėrblehen dhjetėfish!
19. Tė pranuarit e faktit se jemi tė gabueshėm.
Shpesh ndodh qė supozimet tona tė jenė aq tė larta, saqė harrojmė se jemi qenie tė gabueshme. Kur ēiftet fillojnė ti gjuajnė edhe gabimet mė tė vogla dhe kėrkojnė tė pamundshmen, duhet tia tėrheqin vėrejtjen vetes se vetėm All-llahu i Lartėsuar ėshtė i pėrkryer dhe i pagabueshėm.
20. Tė qenurit simpatizues i partnerit.
Shumė ēifteve u dėshton puna pėr tė punuar nė zhvillimin e simpatisė reciproke duke i parė ata (partnerėt) si njerėz tė rėndomtė. Tė kaluarit e kohės, tė vetmuar me partnerin, duke bėrė aktivitete tė ndryshme, ėshtė njė prej mėnyrave pėr ta meremetuar simpatinė e humbur dhe tė kėrkuar.
21. Tė planifikuarit e sė ardhmes.
Bashkėshortėt qė janė mendjehollė e planifikojnė tė ardhmen e tyre bashkėrisht. Ata punojnė nė planet e tyre financiare, i bėjėn testamentet dhe tė njėjtat e diskutojnė me fėmijėt e tyre. Kjo gjė i jep mendjes paqė dhe e mban lidhjen tė sigurtė.
Burim informate: drejtesia.blogspot.com

