Fëmijët e parë janë më të zgjuar - Aktuale.dk

Studimi tregon se ndryshimi i referohet shkaqeve sociale dhe jo faktorëve biologjikë, ndërsa kur vëllezërit apo motrat më të vogla kanë IQ (inteligjencë) më të lartë, ndodh nëse ata janë rritur pas ndërrimit jetë të vëllait apo motrës më të madhe të familjes. Ky zbulim mund të ndihmojë në sugjerimin e mënyrave më të mira për prindërit në rritjen e fëmijëve më të vegjël të familjes. Peter Kristensen, shkencëtar në Universitetin e Oslos, Norvegji, bashkë me kolegët e tij kanë nxjerrë të dhënat e 18 dhe 19-vjeçarëve të rekrutuar në ushtrinë e vendit të tyre mes viteve 1985 dhe 2004. Testi i inteligjencës ishte detyrim i anëtarësimit në ushtri dhe të gjithë ata kishin të regjistruar të dhënat e sakta të testeve të tyre. Shkencëtarët vëzhguan në regjistrat e lindjeve në Norvegji për t’u siguruar nëse ata ishin fëmijët e parë të familjes apo jo. Regjistrimet mjekësore treguan gjithashtu nëse vëllezërit apo motrat e tyre më të mëdhenj kishin ndërruar jetë në një moshë relativisht të vogël.


Ulja e inteligjencës

Analizat kanë treguar se në mesatare, fëmijët e lindur të parët kishin një nivel IQ-je (inteligjence) më të lartë në masën 2.3 pikë më të lartë se vëllai apo motra e lindur pas tyre. “Tradita” e rënies së inteligjencës vazhdon edhe me fëmijën pasardhës, të tretin, krahasuar me të dytin dhe kështu në vazhdim. “Në SHBA, sipas ekzaminimeve të SAT, në lexim dhe matematikë, janë kombinuar në total 1600 pikë, dhe në këto dy sektorë, një ndryshim prej 2.3 pikësh të IQ-së do të thotë 30 pikë ndryshim në rezultate”, tha Frank Sullouay, në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, SHBA. “Ky ndryshim ndikon edhe në regjistrimin në një universitet të mirë apo në një universitet të dorës së dytë në SHBA, në bazë të rezultateve të inteligjencës”, theksoi ai. Në një vëzhgim të mëtejshëm të rreth 600 familjeve, të cilat kishin të paktën katër fëmijë është treguar se fëmijët më të mëdhenj kishin një IQ të paktën 2.9 pikë më të lartë se sa fëmija më i vogël i familjes. Sullouay llogariti se një diferencë pikësh në 2.3 të IQ-së do të thotë se fëmija i parë ka 13 për qind më shumë shanse të ketë një nivel më të lartë se mesatarja në inteligjencë se sa fëmija i dytë i të njëjtës. Studimi tregon se është rregulli social i lindjeve që ka rëndësi.


Investimi kohor

Sullouay shpjegon se vëllezërit apo motrat më të mëdhenj në një familje kanë IQ më të lartë për shkak se ata veprojnë njëlloj si prindërit hera-herës, duke kontrolluar fëmijët më të vegjël të familjes në disa situata të veçanta. Një mundësi tjetër shpjegimi është se prindërit kanë më shumë kohë dhe burime për të investuar në fëmijën e parë. Si rezultat i kësaj, fëmijët e parë të familjes zakonisht marrin vëmendjen e plotë të prindërve dhe angazhimin e madh kohor të tyre, duke marrë më shumë përvojë nga fjalori i tyre i sofistikuar. “Prindërit mund të jenë të aftë të rrisin IQ-në (inteligjencën) e fëmijëve të vegjël, duke u marrë më shumë në mënyrë individuale me ta, jo vetëm në prani të fëmijëve më të mëdhenj të familjes”, thekson Sullouay. Fëmijët e familjes së tij kanë vlerësime të ndryshme për studimin e Sullouay. “Personi që është më i lumtur është djali i madh”, tha ai. Ndërsa vëllezërit e tij më të vegjël, thjesht “nuk e besojnë këtë studim”. Shkencëtari shton gjithashtu se fëmijët më të vegjël të një familjeje zakonisht kanë peshë më të ulët mbrapa, në krahasim me përvojën e vendosur në vitin 1999 dhe të rikonfirmuar në ligjin e ri “Për arsimin e lartë’, të miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë në korrik 2007, miratimin e ligjit të Arsimit të Lartë në RSH”, thuhet në promemorien e rektorëve.

Përgatiti: Luigj Shkodrani